Η οικονομική κρίση θέτει υπό αμφισβήτηση τις βασικές αξίες και θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η πίστη μας στα μακροπρόθεσμα οφέλη της ελεύθερης διακίνησης προσώπων, κεφαλαίων, αγαθών και υπηρεσιών έχει να αντιμετωπίσει τους βραχυπρόθεσμους πειρασμούς του προστατευτισμού. Η ηγετική θέση της ΕΕ στο θέμα της αντιμετώπισης των κλιματικών αλλαγών δέχεται πιέσεις από εκείνους που προτείνουν αναθεώρηση της πολιτικής μας. Η αίσθηση της αλληλεγγύης μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, μεταξύ Ανατολής και Δύσης, πλούσιων και φτωχών, νέου και παλαιού, δοκιμάζεται.
Η αλήθεια είναι ότι η κοινή αγορά, η διεύρυνση και η υιοθέτηση του ευρώ έχουν κάνει την Ευρώπη όχι λιγότερο αλλά περισσότερο αποτελεσματική. Η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων είναι ο καλύτερος- αν όχι ο μόνος- τρόπος να υπερασπιστούμε τα επιτεύγματα της ΕΕ και να διασφαλίσουμε την επιτυχία της και στο μέλλον.
Οι μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να επικεντρωθούν σε τρεις βασικούς τομείς. Ο πρώτος είναι η οικονομία. Τα τελευταία χρόνια είδαμε ένα κύμα οικονομικών καινοτομιών. Ωστόσο οι ρυθμιστικές αρχές δεν κατάφεραν να παρακολουθήσουν τις εξελίξεις και να σταματήσουν εγκαίρως τους συστημικούς κινδύνους. Αυτή τους η αποτυχία έθεσε σε κίνδυνο την ασφάλεια των καταθέσεων και των συντάξεων των πολιτών και τώρα, καθώς μεταφέρεται στην πραγματική οικονομία, θέτει σε κίνδυνο τη δουλειά και τα σπίτια τους. Γι΄ αυτό και είναι αναγκαίο το κανονιστικό πλαίσιο να αλλάξει ανταποκρινόμενο στην κρίση τόσο στην Ευρώπη όσο και διεθνώς. Η δεύτερη προτεραιότητα είναι η πορεία προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών αερίων. Δεν πρόκειται απλώς για ένα περιβαλλοντικό ζήτημα ή για κάτι μακροπρόθεσμο, βρίσκεται στην καρδιά της ευρωπαϊκής ασφάλειας και ευημερίας σήμερα. Για να αντιμετωπίσουμε την οικονομική ύφεση και να προετοιμαστούμε για μια βιώσιμη ανάκαμψη πρέπει να επενδύσουμε σε νέες υποδομές ενέργειας χαμηλών εκπομπών αερίων, για παράδειγμα κατασκευές φιλικότερες προς το περιβάλλον, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αποτελεσματικότερη διασυνδεσιμότητα και δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα. Αυτός θα μπορούσε και θα έπρεπε να είναι ένας τομέας που θα δημιουργούσε νέες θέσεις εργασίας.
Τρίτον, θα πρέπει να δώσουμε νέα πνοή στις σχέσεις μας με τους γείτονές μας. Η κρίση κατέδειξε με σαφήνεια πόσο εκτεθειμένοι είμαστε σε προβλήματα πέραν των συνόρων μας. Παρά τους όποιους πειρασμούς, δεν έχουμε την πολυτέλεια της εσωστρέφειας.
Πρέπει να κρατήσουμε την Τουρκία σταθερά στον δρόμο της Ευρώπης. Η ευρωπαϊκή προοπτική είναι επίσης σημαντική για την υπέρβαση εθνικιστικών τάσεων και εθνοτικών διαφορών που σημάδεψαν για χρόνια τα Δυτικά Βαλκάνια.
Πέρα από αυτές τις χώρες, υπάρχουν και άλλες για τις οποίες επίσης θα πρέπει να διατηρήσουμε ζωντανή την ευρωπαϊκή προοπτική τους. Αλλά και με τις χώρες που είτε δεν πληρούν τις προϋποθέσεις είτε δεν επιθυμούν την ένταξη πρέπει να ενισχύσουμε τη συνεργασία μας σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος. Η ευημερία των γειτονικών μας χωρών είναι στενά συνδεδεμένη με τη δική μας.
Αν η κρίση αποτελεί δοκιμασία για τους θεσμούς και τις αξίες μας, είναι επίσης μια δοκιμασία για τις απόψεις των υπέρμαχων της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης από τη μία και εκείνων που υποστηρίζουν μια ευρύτερη αλλά όχι βαθύτερη ένωση από την άλλη.
Αυτοί που φοβούνταν την «πολλή Ευρώπη», που δαπανούσαν χρόνο και ενέργεια κριτικάροντας τον αχυράνθρωπο της συνομοσπονδίας, πρέπει τώρα να παραδεχθούν τους πραγματικούς κινδύνους που αντιμετωπίζουμε. Για να διατηρήσουμε τις οικονομικές ελευθερίες μας πρέπει να υπερασπιστούμε τους πολιτικούς θεσμούς της Ευρώπης. Η καλύτερη άμυνα έναντι του προστατευτισμού είναι μια αποτελεσματική Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Πρόκειται για μια παγκόσμια κρίση που απαιτεί παγκόσμια αντιμετώπιση. Οι επιπτώσεις της είναι εθνικές και τοπικές και ως εκ τούτου απαιτούν δράσεις σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Αλλά και η ΕΕ πρέπει να αποτελεί μέρος αυτών των δράσεων, καθώς η ΕΕ μάς βοηθά να γεφυρώσουμε την απόσταση ανάμεσα σε μια διεθνώς αλληλοεξαρτώμενη οικονομία και στις ισχυρές εθνικές πολιτικές μας ταυτότητες. Τα ιστορικά της επιτεύγματα, η ενιαία αγορά και η διεύρυνση, χρειάζονται φροντίδα. Και αν πρόκειται να έχει διάρκεια η επιτυχία της, πρέπει να προχωρήσουμε με μεταρρυθμίσεις που βασίζονται και επεκτείνουν την ευελιξία, τις αντοχές και την παγκόσμια εμβέλεια της Ευρώπης.
Ο κ. Ντέιβιντ Μίλιμπαντ είναι υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας. «Το Βήμα» έχει την αποκλειστικότητα του άρθρου για την Ελλάδα.
(Από την εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 19/03/2009)