Τα μηνύματα από το διεθνές περιβάλλον
δεν είναι πια δυσοίωνα, είναι αγγελτήρια
καταστροφής. Ο καθείς για τους σκοπούς
του, φανερούς ή υπόδηλους, Ευρωπαίοι
εταίροι, γραφειοκρατία των Βρυξελών,
τράπεζες, hedge funds, οίκοι αξιολόγησης,
διεθνής τύπος, επιτίθενται στην Ελλάδα,
ανακοινώνουν ότι ήδη επτώχευσε. Κάποιοι
προσδοκούν να κερδίσουν από τη δική μας
χρεοκοπία· άλλοι τη φοβούνται διότι θα
τους επηρεάσει ή θα τους συμπαρασύρει.
Ολα κατασκευάζουν περιβάλον ήττας.
Το θέμα όμως πλέον δεν είναι να περιμένουμε
τι θα αποφασίσουν οι αγορές για μας,
αλλά τι εμείς αποφασίζουμε ότι μπορούμε
να κάνουμε. Το θέμα δεν είναι να
κλαιγόμαστε, να οικτίρουμε εαυτούς, να
ελεεινολογούμε κυβερνήσεις και να
αναλύουμε τις συνωμοσίες των διεθνών
κερδοσκόπων. Με οικονομολογία και
πολιτικολογία καφενείου δεν πρόκειται
ποτέ να βγούμε από το τούνελ· το πιθανότερο
είναι ότι θα ταφούμε αδρανείς.
Το θέμα τώρα είναι ο χρόνος· πώς
εκμεταλλευόμαστε δημιουργικά τον χρόνο,
ως κοινωνία. Πώς συνερχόμαστε άμεσα από
το σοκ, πώς αποτινάζουμε την παγωνιά
του φόβου, και επιστρατεύουμε ψυχρή και
ταχεία διάνοια για να βρούμε τον μίτο
που θα μας βγάλει από τον λαβύρινθο.
Αλλους.
Η παρούσα κρίση, η σφοδρότερη ίσως από
τη μεταπολίτευση, δεν είναι μόνο
οικονομική, είναι και πολιτική και
ηθική. Τελειώνει ένα μοντέλο οργάνωσης
του δημόσιου βίου, ένας τρόπος διαβίωσης.
Κατά τούτο, η κρίση είναι ιστορική
ευκαιρία. Και πρόκληση: Να αναδείξουμε
επιτέλους τις διαφημιζόμενες αρετές
μας ― ταχύτητα στις αποφάσεις, ανάληψη
ρίσκων, εφευρετικότητα, ικανότητα
αλλαγών, μαχητικότητα, αντιστασιακό
πνεύμα. Ακριβώς με αυτό το εφευρετικό
και αντιστασιακό πνεύμα του επιβιωτή,
του ιστορικού ανθρώπου, αυτό που
επισημαίνουν στοχαστές όπως ο Νίκος
Σβορώνος, αυτό για το οποίο καυχιόμαστε,
με αυτό το πνεύμα καλούμαστε σήμερα να
αντιμετωπίσουμε τις αγορές, μα κυρίως
τους εαυτούς μας, τα πανθομολογούμενα
ελαττώματα που έφεραν την κοινωνία μας
στο χείλος της κατάρρευσης. Αν μπορούμε.
Το στοίχημα σήμερα, επί του χείλους,
είναι να επινοήσουμε τους εαυτούς μας
και την κοινωνία μας αλλιώς. Η παλαιά
Ελλάδα χρεοκόπησε.
(από την εφημερίδα “Καθημερινή”,
23/1/2010)