H αρχική γνωμοδότηση του ανώτατου Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (Ε.Δ.)
σχετικά με την νομιμότητα του προγράμματος αγορών ομολόγων ΟΜΤ της ΕΚΤ,
μπορεί να σημάνει τη θεσμική αναδιοργάνωση του τρόπου με τον οποίο
αντιμετωπίζουν οι επίσημοι δανειστές τις κρίσεις χρεών στην ευρωζώνη,
έστω κι αν δίνει το «πράσινο φως» για ανοιχτές κρατικών ομολόγων.
Ο
Pedro CruzVillalón, γενικός εισαγγελέας του Ε.Δ., δήλωσε ότι, κατά την
άποψή του, εάν η ΕΚΤ ενεργοποιήσει κάποτε το πρόγραμμα αγορών ομολόγων
Outright Monetary Transactions (OMT), «πρέπει να απέχει από οποιαδήποτε άμεση ανάμιξη σε πρόγραμμα χρηματοπιστωτικής βοήθειας που εφαρμόζεται σε ενδιαφερόμενο κράτος».
Ο κ. Olli Rehn,
ο Φινλανδός οικονομολόγος που πλοήγησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις
πέντε επιχειρήσεις διάσωσης κατά την διάρκεια της κρίσης, δήλωσε ότι η
γνωμοδότηση σηματοδοτεί το τέλος της αποκαλούμενης «τρόικα» -ΕΚΤ,
Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ΔΝΤ- που εποπτεύει όλα τα μνημόνια μετά το 2010.
Ο
ρόλος της τρόικα στην απαίτηση οικονομικών μεταρρυθμίσεων και λιτότητας
σε αντάλλαγμα για δάνεια προς Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία και Κύπρο,
αποδείχθηκε εξαιρετικά αμφιλεγόμενος, και ενίοτε μισητός. Οι οδηγίες της
τροφοδότησαν την άνοδο του ριζοσπαστικού αριστερού κόμματος ΣΥΡΙΖΑ στην
Ελλάδα, που είναι πιθανό να κερδίσει τις βουλευτικές εκλογές της 25ης
Ιανουαρίου στην χώρα.
«Η έκθεση του Ε.Δ. είναι κατηγορηματική και προφανώς θα λήξει την συμμετοχή της ΕΚΤ στην τρόικα,
εφόσον ενεργοποιηθεί το ΟΜΤ», δήλωσε ο κ. Rehn στους Financial Times.
"Αυτό θα σημαίνει προφανώς την αρχή του τέλους για την τρόικα στην
σημερινή μορφή της, γεγονός που με την σειρά του θα υποχρεώσει την
ευρωζώνη σε νέα σημαντική θεσμική μεταρρύθμιση».
Μολονότι η ΕΚΤ θα
συνεχίσει να προσφέρει τις συμβουλές της στην τρόικα, με την
γνωμοδότηση υποδεικνύεται πως απαγορεύεται στους κεντρικούς τραπεζίτες
να μετέχουν σε αποστολές σε χώρες που λαμβάνουν την βοήθεια του ΟΜΤ.
Ο
κ. Rehn δήλωσε ότι η ΕΚΤ πολλές φορές έπαιξε κρίσιμο ρόλο στην εφαρμογή
μεταρρυθμίσεων για τον τραπεζικό τομέα σε κράτη υπό μνημόνιο, και
πρόβλεψε ότι η εξειδίκευση της ΕΚΤ σίγουρα θα είναι απαραίτητη με
κάποιον άλλον τρόπο.
«Η ΕΚΤ έχει προφανώς την ειδίκευση και τις
απαραίτητες πληροφορίες. Στην πράξη οι υπηρεσίες της είναι αναγκαίες σε
κάθε περίπτωση και η συμμετοχή της θα πρέπει να οργανωθεί με άλλον
τρόπο».
Ο ρόλος της ΕΚΤ στην τρόικα ήταν ιδιαιτέρως αμφιλεγόμενος,
επειδή εν μέρει διαθέτει το απόλυτο όπλο για να υποχρεώσει τις
απρόθυμες κυβερνήσεις να συμμορφωθούν στην λιτότητα και τις
μεταρρυθμίσεις: Την δυνατότητα να αποκόψει το τραπεζικό σύστημα μιας
χώρας από την ρευστότητα.
Ο Peter Praet, μέλος του εκτελεστικού
συμβουλίου της ΕΚΤ, δήλωσε τον Δεκέμβριο ότι, αν και ήταν «η ανάγκη» που
υποχρέωσε την κεντρική τράπεζα να αναλάβει ρόλο στην τρόικα, η
κατάσταση προκάλεσε μεγάλες πιέσεις στον θεσμό.
Το 2013, η ΕΚΤ ανακοίνωσε στην κυβέρνηση της Κύπρου
ότι, εάν δεν δεχτεί τους όρους του μνημονίου, θα σταματήσει την παροχή
έκτακτης ρευστότητας μέσω του ELA (Emergency Liquidity Assistance), μια
κίνηση που θα προκαλούσε την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος ή και
την έξοδο εντέλει από την ευρωζώνη.
Κατά περιόδους στην διάρκεια
της κρίσης, η ΕΚΤ πλησίασε πολύ να ξεπεράσει τις τεχνοκρατικές της
αρμοδιότητες. Το 2011, ο τότε διοικητής Jean-Claude Trichet επέδωσε επιστολή με την οποία υποδείκνυε απερίφραστα και λεπτομερώς την οικονομική πολιτική ατζέντα, στον Ιταλό πρωθυπουργό Silvio Berlusconi και τον Ισπανό ομόλογό του José Luis Rodríguez Zapatero.
Η
επιστολή του κ. Trichet έδειχνε ότι η ΕΚΤ δεν πρόκειται να διασώσει την
Ισπανία και την Ιταλία αγοράζοντας τα κρατικά τους ομόλογα, εάν δεν
εφαρμόσουν τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις που υποδείκνυε.
(euro2day.gr)