Ο ρωσικός κρατικός γίγαντας φυσικού αερίου, Gazprom, δεν προτίθεται
να αλλάξει τα σχέδιά του για επέκταση στις ευρωπαϊκές αγορές μετά και
τις προτάσεις που παρουσίασε η Κομισιόν σε σχέση με τις εναλλακτικές
επιλογές προμήθειας φυσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, ανακοίνωσε
η υπηρεσία Τύπου της εταιρείας.
Την παραμονή της ανακοίνωσης, η Κομισιόν είχε επιλέξει τέσσερα έργα
προτεραιότητας αγωγών φυσικού αερίου στα Βαλκάνια, τα οποία θα πρέπει να
μειώσουν την εξάρτηση της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο. Ειδικότερα,
πρόκειται για τον εφοδιασμό με φυσικό αέριο μέσω του αγωγού Trans
Adriatic Pipeline (TAP) από το Αζερμπαϊτζάν και υγροποιημένου φυσικού
αερίου (ΥΦΑ) από το νέο – προτεινόμενο – τερματικό σταθμό ΥΦΑ στην
Κροατία.
Το υγροποιημένο φυσικό αέριο
Σύμφωνα με τους ρώσους εμπειρογνώμονες, οι ανακοινώσεις της
Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι πρωτίστως πολιτικές. «Η εφαρμογή μεθόδων
αθέμιτου ανταγωνισμού απέναντι στη Gazprom από την πλευρά μεγάλων ξένων
παικτών, που με τη βοήθεια των ενεργειακών λόμπι στηρίζουν τα συμφέροντά
τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ήταν μια
αναμενόμενη κίνηση», λέει ο αναπληρωτής καθηγητής της Σχολής Οικονομικών
και Κοινωνικών Επιστημών της Ρωσικής Ακαδημίας Εθνικής Οικονομίας και
Δημόσιας Διοίκησης (RANEPA), Γιεβγκένι Ιτσάκοφ.
Σύμφωνα με τον εμπειρογνώμονα, το πρόβλημα της διεύρυνσης των
μεταφορικών δυνατοτήτων του αγωγού φυσικού αερίου «Nord Stream» («Βόρειο
Ρεύμα») και η κατασκευή του «Τουρκικού Ρεύματος» («Turkish Stream»),
εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την τρέχουσα πολιτική και οικονομική
κατάσταση. «Αυτή τη στιγμή, κοστίζει φθηνότερα στις ευρωπαϊκές εταιρείες
να αγοράζουν ρωσικό φυσικό αέριο από τη Gazprom, αλλά αν η
διαμετακόμιση του ενεργειακού πόρου μέσω της Ουκρανίας καταστεί αδύνατη,
είναι προφανές ότι θα επεκταθεί ο «Nord Stream» και οι οι φωνές που
υποστηρίζουν τον «Turkish Stream», θα ακούγονται περισσότερο», πιστεύει ο
Ιτσάκοφ.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής του τμήματος ανάλυσης της επενδυτικής
εταιρείας «IC RUSS-Invest», Ντμίτρι Μπεντενκόφ, είναι ακόμα πρόωρο να
μιλάμε για τις ανταγωνιστικές δυνατότητες του αζέρικου φυσικού αερίου
προς την Ευρώπη. «Η προβλεπόμενη (προκαταρκτικά) μεταφορική ικανότητα
του έργου, ανέρχεται σε 10 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως, με την
προοπτική αύξησης -στην περίπτωση της επιτυχούς υλοποίησής του- μέχρι τα
20 δισ. κ.μ.», είπε ο αναλυτής.
Έτσι, λόγω της χαμηλής μεταφορικής ισχύος του, δεν μπορεί να θεωρηθεί
ως ανταγωνιστής των μεγάλων εισαγωγέων. «Στην Ευρώπη εξακολουθούν να
αναζητούν δυνατότητες διαφοροποίησης εφοδιασμού της ηπείρου με
ενεργειακούς πόρους, για το λόγο αυτό διαπραγματεύονται με τις πιο
διαφορετικές χώρες. Ωστόσο, όσο γίνονται διαβουλεύσεις και το αποτέλεσμα
τους είναι ακόμα αβέβαιο, θα ήταν λογικό να αφήσουν να συνεχιστεί η
παροχή του φυσικού αερίου από τους προμηθευτές που εκτελούν τα συμβόλαια
τροφοδοσίας της Ευρώπης με «γαλάζιο χρυσό» εδώ και πολλά χρόνια,
συμπεριλαμβανομένης και της Ρωσίας», λέει ο ανώτερος εμπειρογνώμονας της
«Finam Management», Ντμίτρι Μπαράνοφ.
Μακροπρόθεσμη προοπτική
Σε γενικές γραμμές, λένε οι ειδικοί, το μέλλον των ρωσικών παραδόσεων
φυσικού αερίου εξαρτάται από τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς. «Αν η
οικονομική κατάσταση στην Ευρώπη συνεχίσει να χειροτερεύει, τότε η
ζήτηση φυσικού αερίου θα πέσει και μαζί της θα κατρακυλήσει προς τα κάτω
και η τιμή», λέει ο Γιεβγκένι Ιτσάκοφ. «Σε αυτή τη συγκυρία, η Gazprom
δεν θα μπορεί να βρει τα αναγκαία κεφάλαια για την κατασκευή επιπλέον
κλάδων του συστήματος αγωγών φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Αν η οικονομική
κατάσταση βελτιωθεί, οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα χρειαστούν περισσότερο
φυσικό αέριο και θα είναι πολύ δύσκολο ακόμα και για τις μεγάλες
αμερικανικές εταιρείες να εμποδιστεί η επέκταση της συνεργασίας μεταξύ
Gazprom και Ευρώπης», είπε ο εμπειρογνώμονας. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον
Ιτσάκοφ, για να μπορέσουν να ξεκινήσουν τις παραδόσεις ΥΦΑ προς την
Ευρώπη, οι αμερικανοί παραγωγοί φυσικού αερίου θα χρειαστούν περίπου
πέντε χρόνια.
«Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη θέση της Gazprom στην ευρωπαϊκή αγορά,
προέρχεται μάλλον από την αύξηση του μεριδίου των εισαγόμενων
προμηθειών νορβηγικού φυσικού αερίου προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και
από την αύξηση της προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου», θεωρεί ο
Ντμίτρι Μπεντενκόφ. Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα σημαντικό στοιχείο είναι
επίσης η γενικότερη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου στην ΕΕ που
ήταν κατά 11% λιγότερη το 2014 σε σύγκριση με το 2013. Ωστόσο, σύμφωνα
με τον Μπεντενκόφ, τα αποτελέσματα του 2014 δείχνουν ότι το μερίδιο του
υγροποιημένου φυσικού αερίου στη συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου στην
ΕΕ, ανήλθε σε μόλις 8%.