Η εταιρία
Gazprom σχεδιάζει να στραφεί στο ρούβλι για κάποια από τα συμβόλαιά χορήγησης
φυσικού αερίου. Σύμφωνα με ειδικούς, η συγκεκριμένη επιλογή είναι πιο πολύ μια
πολιτική δήλωση αφοσίωσης της εταιρίας και δευτερευόντως, μια βαλβίδα ασφαλείας
για ρευστότητα, σε περίπτωση που μπλοκαριστούν οι λογαριασμοί της σε δολάρια.
Το ρωσικό μονοπώλιο φυσικού αερίου Gazprom σκοπεύει να μεταφέρει έναν αριθμό
από τα συμβόλαια πώλησης φυσικού αερίου σε ρούβλια. Το ενδεχόμενο θα εξεταστεί
στη συνεδρίαση του ΔΣ της εταιρίας στις 28 Σεπτεμβρίου, όπως αναφέρει η
οικονομική εφημερίδα Kommersant. Σύμφωνα με τα στοιχεία του εντύπου, η εταιρία
σκοπεύει να πουλά τουλάχιστον το 10% του αερίου σε ρούβλια. Ρώσοι ειδικοί
υπενθυμίζουν πως, η ιδέα της εξαγωγής ρωσικών ενεργειακών πόρων στο εθνικό
νόμισμα, άρχισε να εξετάζεται ιδιαίτερα ύστερα από την επιβολή των δυτικών
κυρώσεων, το δεύτερο εξάμηνο του 2014, όταν το ρούβλι έχασε το ήμισυ της αξίας
του έναντι του αμερικανικού δολαρίου και του ευρώ.
Οι κύριες αιτίες
Ο
Ιβάν Καπιτόνοφ, καθηγητής της έδρας κρατικής ρύθμισης της
οικονομίας του
Ινστιτούτου Δημόσιας Διοίκησης, της Ρωσικής Ακαδημίας
Εθνικής Οικονομίας και Δημόσιας Διοίκησης, αναφέρει ότι «
η μεταφορά
της εξόφλησης σε ρούβλια ενός μέρους των συμβολαίων της Gazprom, είναι μια
παλιά πρωτοβουλία, η οποία μέχρι τώρα δεν είχε τύχει της υποστήριξης των ξένων
συμβαλλόμενων». Πάντως, προσθέτει, «
μια κάποια πρόοδο προς την
κατεύθυνση της διαφοροποίησης των υφιστάμενων μορφών εξόφλησης, αποτελεί η πρόταση
των κινέζων εταίρων για πληρωμή ενός τμήματος των προμηθειών σε γουάν».
Ειδικότερα, την άνοιξη του 2014 οι εκπρόσωποι της Gazprom ανήγγειλαν ότι το
φυσικό αέριο προς την Κίνα μέσω του αγωγού «
Ισχύς της Σιβηρίας»,
σχεδιάζεται να πωλείται σε ρούβλια ή γουάν. Με τη σειρά της, η θυγατρική
εταιρία της Gazprom,
Gazprom neft, άρχισε το 2014 να πουλά πετρέλαιο
σε ρούβλια, αλλά η ακριβής ποσότητα και ο αγοραστής δεν γνωστοποιήθηκαν.
Σύμφωνα με τον αναλυτή της επενδυτικής εταιρίας
Premier, Σεργκέι Ιλίν,
για την ώρα η πρωτοβουλία της Gazprom μοιάζει περισσότερο με επίδειξη κάποιας
έστω προόδου στο συγκεκριμένο τομέα και υπογραμμίζει την πολιτική «αφοσίωση»
της εταιρίας ενόψει της συνεδρίασης της επιτροπής του βιομηχανικού συμπλέγματος
καυσίμων και ενέργειας τον Οκτώβριο του 2015. Στη συνεδρίαση της επιτροπής με
την παρουσία του προέδρου της χώρας Πούτιν, αναμένεται ότι ο πετρελαϊκός
κολοσσός
Rosneft θα επιχειρήσει να στερήσει από τη Gazprom το καθεστώς
του μονοπωλίου στην πώληση του ρωσικού φυσικού αερίου στο εξωτερικό. Επιπλέον,
όπως σημειώνει ο διευθύνων σύμβουλος της πολυεθνικής συμβουλευτικής εταιρίας
Hedge.pro,
Ιλιά Μπουτούρλιν, η πρωτοβουλία μοιάζει περισσότερο με ασφάλιση από το μπλοκάρισμα
των λογαριασμών σε δολάρια, σε περίπτωση κλιμάκωσης της διαμάχης με τη Δύση.
Η αστάθεια του ρουβλίου
Ως βασικό εμπόδιο για την ανάπτυξη των πληρωμών σε ρούβλια, οι μετέχοντες
στην αγορά θεωρούν το ευμετάβλητο του ρωσικού νομίσματος, η ισοτιμία του οποίου
αλλάζει διαρκώς. Όπως αναφέρει ο Μπουτούρλιν, «
το εμπόριο σε ρούβλια είναι
προς το παρόν δύσκολο λόγω της υψηλής μεταβλητότητας. Όπως και να ‘χει, στα
συμβόλαια θα υπάρχει σύνδεση σε κάποιο περισσότερο σταθερό νόμισμα, προκειμένου
να αποφευχθούν οι κίνδυνοι στο θέμα της ισοτιμίας σε περίπτωση μεγάλης
υποτίμησης του ρουβλίου». Συν τοις άλλοις, κατά τον ίδιο, ο όγκος των
πληρωμών σε ρούβλια είναι αμφίβολο ότι θα ξεπεράσει το 10-30% επί του συνόλου
των συμβάσεων και το πιθανότερο είναι να αφορά αποκλειστικά τις νέες
συναλλαγές, μεταξύ άλλων και με την Κίνα. Ο Ιλίν αναφέρει ότι «
η ιδέα
μπορεί να ξαναγίνει επίκαιρη αν ενταθούν οι κυρώσεις, αλλά τη στιγμή αυτή δεν
υπάρχουν οι απαραίτητοι μηχανισμοί και το σχετικό κίνητρο από τους αγοραστές.
Ουσιαστικά, το εμπόριο σε ρούβλια προϋποθέτει την προσθήκη ενός
χρηματοπιστωτικού μεσίτη στη συναλλαγή, τις υπηρεσίες του οποίου κάποιος θα
πρέπει να πληρώνει».
Σύμφωνα με τον Ιλίν, η ιδέα σηκώνει συζήτηση, διότι έχει κυρίως ως στόχο να
στηρίξει την ισοτιμία του ρουβλίου. Όπως λέει, στην πραγματικότητα οι
λογαριασμοί σε ρούβλια είναι κάτι ανάλογο με την υποχρεωτική πλήρη πώληση των
εσόδων σε ξένο νόμισμα και η αστάθεια του ρουβλίου καθιστά το μέτρο πιο
ελκυστικό για τους κρατικούς ρυθμιστικούς θεσμούς. Ο Καπιτόνοφ προβαίνει σε μια
πιο επιφυλακτική εκτίμηση, δηλαδή ότι «
σε περίπτωση εφαρμογής αυτής της
πρωτοβουλίας μπορεί να καθοριστεί ότι μόνο ένα μέρος της πληρωμής θα καταβάλλεται
σε ρούβλια, κάτι που θα είναι πιο βολικό και για τις δυο πλευρές κατά τις
αμοιβαίες συναλλαγές».
(«Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΡΩΣΙΑ», 25/09/2015)