Του Κ.Ν. Σταμπολή
Σήμερα, που η είναι η 6η επέτειος του τρομοκρατικού χτυπήματος στους δίδυμους πύργους της Ν. Υόρκης, συνεδριάζει στη Βιέννη ο οργανισμός πετρελαιοπαραγωγών χωρών (ΟΠΕΚ) εν μέσω μιας μάλλον τεταμένης ατμόσφαιρας για τη διεθνή αγορά πετρελαίου. Εδώ και είκοσι ημέρες οι τιμές πετρελαίου έχουν πάλι σκαρφαλώσει στα επίπεδα των 77 δολαρίων το βαρέλι, εκεί δηλαδή που είχαν φθάσει τα τέλη του περασμένου Ιουλίου, όταν οι τιμές άγγιξαν το ιστορικό υψηλό των 78.77 δολ/βαρέλι.
Αμέσως μετά οι τιμές υποχώρησαν, αφού πολλά επενδυτικά funds πιεζόμενα από την κρίση στην αγορά στεγαστικών δανείων των ΗΠΑ, ρευστοποίησαν θέσεις τους σε συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης αποκομίζοντας σημαντικά κέρδη και εισφέροντας παράλληλα ρευστότητα στις τράπεζες, παρακλάδια των οποίων είναι τα περισσότερα funds. Παρόλη την πρόσφατη μεγάλη αναταραχή στις διεθνείς αγορές, όπου οι κεντρικές τράπεζες αναγκάσθηκαν να στηρίξουν τις αγορές και ιδίως τις τράπεζες με πρωτοφανή μέτρα νομισματικής ενίσχυσης, οι τιμές του πετρελαίου δεν υποχώρησαν πολύ κάτω από τα 70 δολ/ βαρέλι. Ετσι τώρα που νέοι γεωπολιτικοί κίνδυνοι έκαναν την εμφάνισή τους οι τιμές άρχισαν να πιέζονται πάλι προς τα άνω πολύ γρήγορα και χωρίς να συντρέχουν κάποιοι ιδιαίτεροι λόγοι.
Η προειδοποίηση της Συρίας προς το Ισραήλ που θ' αντιδράσει στους -όπως υποστηρίχθηκε από τη Δαμασκό- βομβαρδισμούς εντός της συριακής επικράτειας και η αποκάλυψη από τους Sunday Times του Λονδίνου (2/9) ότι οι Αμερικανοί έχουν ετοιμάσει ένα κρυφό νέο σχέδιο βομβαρδισμού 3.000 στόχων στο Ιράν (όχι κάτι το άγνωστο για όσους παρακολουθούν τις εξελίξεις σε αυτή τη γωνιά του πλανήτη) ήσαν αρκετά για να δημιουργήσουν ανησυχία για μία πιθανή διακοπή του πετρελαϊκού εφοδιασμού της Δύσης από την περιοχή του Κόλπου. Αυτό σε συνδυασμό με τις δηλώσεις αξιωματούχων του ΟΠΕΚ ότι δεν πρόκειται ν' αποφασισθεί αύξηση της παραγωγής κατά τη σημερινή συνεδρίαση, έχουν δημιουργήσει μία αρνητική ατμόσφαιρα ως προς τη δυνατότητα τροφοδοσίας της παγκόσμιας αγοράς με ικανές ποσότητες αργού σε περίπτωση μιας ενδεχόμενης σύρραξης στη Μ. Ανατολή. Σύμφωνα με αναλυτές ένα τέτοιο ενδεχόμενο εμφανίζεται τώρα εξαιρετικά πιθανό λόγω της μεγάλης νευρικότητας που επικρατεί στα ανώτερα κλιμάκια της αμερικανικής πολιτικής ηγεσίας.
Τα πρόσφατα σχόλια του προέδρου του ΟΠΕΚ κ. Μοχάμετ αλ Χαμλί, υπουργού πετρελαίου των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ότι «υπάρχει ισορροπία στην αγορά πετρελαίου και δεν παρατηρείται έλλειψη από την πλευρά της προσφοράς» δεν καθησύχασαν τις εταιρείες και ιδιαίτερα τα διυλιστήρια τα οποία και είναι συνήθως στην πρώτη γραμμή και αισθάνονται άμεσα τις πιέσεις που διαμορφώνονται από τα σχέδια και τις επιθυμίες του ΟΠΕΚ.
Ως γνωστό τα κράτη-μέλη του ΟΠΕΚ παράγουν το 40% περίπου της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου η οποία αντιστοιχεί σε 85.3 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Τα υπόλοιπα 50.0 εκατ. βαρέλια παράγονται από χώρες και εταιρείες εκτός ΟΠΕΚ. Αυτό που ανησυχεί ιδιαίτερα τις διεθνείς εταιρείες όπως η Total, η Shell και η BP, που είναι υπεύθυνες μεταξύ τους για ένα μεγάλο ποσοστό της ανεξάρτητης παγκόσμιας παραγωγής, είναι η αυξανόμενη τάση για μεγαλύτερο έλεγχο της παραγωγής από τις χώρες παραγωγούς, εντός και εκτός ΟΠΕΚ, μέσω των εθνικών τους εταιρειών. «Ομιλούμε πλέον περί ενός νέου πετρελαϊκού εθνικισμού, όπου οι τοπικές εθνικές εταιρείες θα καταλαμβάνουν ολοένα και μεγαλύτερο μερίδιο της παραγωγής», παρατηρούν ανώτερα στελέχη διεθνών πετρελαϊκών εταιρειών. Πολύ πρόσφατα παραδείγματα το Καζακστάν, η Αλγερία και η Βενεζουέλα που μέσα σε διάστημα λίγων μόνο μηνών έχουν εκδιώξει αρκετές από τις ξένες εταιρείες. Εν όψει αυτού του ακήρυχτου πολέμου οι εταιρείες προετοιμάζονται για ακόμη υψηλότερες τιμές και πιο δύσκολες συνθήκες εξόρυξης.