Μέσα σε λίγες εβδομάδες, η Μαργκρέτε Βεστάγκερ μεταμορφώθηκε από μια
σχετικά άγνωστη πολιτικό έξω από τα σύνορα της πατρίδας της, της
Δανίας, σε φόβητρο επιχειρηματικών κολοσσών, από τη Σίλικον Βάλεϊ (όπου
εδρεύει η Google) έως τη Μόσχα, έδρα της Gazprom, του βασικού εργαλείου
άσκησης ενεργειακής διπλωματίας της Ρωσίας του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Πραγματικά, μέσα στον Απρίλιο η 47χρονη «τσαρίνα» της Ευρωπαϊκής Αρχής
Ανταγωνισμού, κάτοχος ενός εκ των ισχυρότερων χαρτοφυλακίων στην
Κομισιόν, «τάραξε τα νερά» απαγγέλλοντας κατηγορίες για κατάχρηση
δεσπόζουσας θέσης στην Google και την Gazprom. Και στις δύο περιπτώσεις,
δηλώνει έτοιμη να συγκρουστεί και όχι να προχωρήσει σε εξωδικαστικό
συμβιβασμό, μια τακτική προσφιλή στον προκάτοχό της, τον Ισπανό Χοακίν
Αλμούνια (αν και σε ό,τι αφορά την Google, ίσως η σύγκρουση να
αποτελούσε μονόδρομο, αφού από το 2009 οι Βρυξέλλες επιχείρησαν τρεις
φορές ανεπιτυχώς να έρθουν σε συμφωνία με την εταιρεία...).
Προσήλωση στους κανόνες
Η κ. Βεστάγκερ, όμως, μοιάζει αποφασισμένη να τηρήσει κατά γράμμα τους
κανόνες του δίκαιου ανταγωνισμού στην Ε.Ε. και να μην κάνει «εκπτώσεις».
Στο πλαίσιο αυτό, φέρεται έτοιμη να ακολουθήσει τον παραδοσιακό,
συγκρουσιακό δρόμο: Απαγγελία κατηγοριών, επιβολή προστίμου και κανόνων
που αλλάζουν το μοντέλο λειτουργίας της εταιρείας που θα κριθεί «ένοχη»,
και χρονοβόρες δικαστικές μάχες, καθώς ο εναγόμενος συνήθως προσβάλλει
την απόφαση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. «Είναι σημαντικό να μην εθιστούμε
στους εξώδικους συμβιβασμούς», δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή της στους
Financial Times. «Είναι αλήθεια ότι είναι πιο γρήγοροι και πιο ομαλοί
και όλοι μπορούν να προχωρήσουν μπροστά, όμως πρέπει να αναπτύξουμε
νομολογία για κρίσιμα θέματα Ανταγωνισμού και μόνο οι δικαστές μπορούν
να το κάνουν αυτό».
Απαγγέλλοντας κατηγορίες στην Gazprom λίγες
μόνο μέρες μετά την Google, απάντησε εμμέσως πλην σαφώς στις αιτιάσεις
Αμερικανών αξιωματούχων (συμπεριλαμβανομένου και του προέδρου Ομπάμα..)
για προκατάληψη εναντίον των αμερικανικών εταιρειών και διάθεση
προστασίας των ευρωπαϊκών.
«Το ιδιοκτησιακό καθεστώς μιας
εταιρείας δεν έχει σημασία για εμάς», έχει πει. «Είτε πρόκειται για
αμερικανική, είτε για ρωσική, είτε για ευρωπαϊκή, εάν θέλει να
δραστηριοποιηθεί στην αγορά της Ε.Ε. θα υπόκειται στους ίδιους κανόνες
που θα εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο για όλους». Η κ. Βεστάγκερ θέλει
να στείλει μήνυμα ότι δεν θα ενθαρρύνει σενάρια περί άνισης
μεταχείρισης, θεωριών συνωμοσίας, ή πολιτικοποίησης των υπηρεσιών της,
υποψία που είναι πάντως υπαρκτή στην περίπτωση της Gazprom, με δεδομένη
τη χρονική συγκυρία και τις τεταμένες σχέσεις της Ρωσίας με τη Δύση.
Δηλώνει, επίσης, ανοιχτή να συζητήσει με όλους και την περασμένη
εβδομάδα μετέβη στις ΗΠΑ όπου συναντήθηκε με τον διευθύνοντα σύμβουλο
της Google Ερικ Σμιντ. Όπως είπε μετά, «έχω μάθει ότι τα αφτιά είναι ένα
από τα λίγα ανθρώπινα όργανα που μεγαλώνουν σε μέγεθος με την ηλικία,
κάτι που θεωρώ ως σήμα ότι πρέπει κανείς να ακούει όλο και περισσότερο
όσο γερνά αντί να εμμένει σε προκαθορισμένες απόψεις».
Ανοιχτά μέτωπα
Η Google και η Gazprom, άλλωστε, δεν είναι τα μόνα μεγάλα «μέτωπα» που
έχει ανοίξει η δυναμική Δανέζα: Έχει βάλει επίσης στο «μικροσκόπιό» της
και τα φορολογικά προνόμια που απολαμβάνουν η Apple στην Ιρλανδία, η
Amazon και η Fiat στο Λουξεμβούργο και η Starbucks στην Ολλανδία, με
προοπτική να ολοκληρώσει τις έρευνες (απαγγέλλοντας πιθανότατα και πάλι
κατηγορίες) έως τον Ιούνιο, εκτιμώντας ότι οι σχετικές διαδικασίες θα
λειτουργήσουν ως ισχυρό αποτρεπτικό για άλλες μεγάλες εταιρείες που
υιοθετούν πρακτικές «επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού», όπως είναι η
πολιτικά ορθή ονομασία για τη φοροαποφυγή των πολυεθνικών.
Σε
κάθε περίπτωση, η κ. Βεστάγκερ βρέθηκε ξαφνικά στα πρωτοσέλιδα των
διεθνών ΜΜΕ, που αποκάλυψαν ενδιαφέροντες πτυχές της προσωπικότητάς της,
όπως τη συνήθειά της να... πλέκει ελεφαντάκια, τα οποία στη συνέχεια
χαρίζει ως δώρα. Έδωσε ένα από τα ελεφαντάκια αυτά στον διάδοχό της στο
υπουργείο Οικονομικών της Δανίας (όταν διορίστηκε επίτροπος της Δανίας
στην Κομισιόν πέρυσι), με το εξής σημείωμα: «Σου έπλεξα έναν φίλο.
Οι ελέφαντες είναι οξυδερκή, κοινωνικά ζώα που ζουν σε κοινότητες με
μητριαρχικές δομές, δεν κρατούν κακία αλλά θυμούνται τα πάντα». Μια
περιγραφή που ίσως να παραπέμπει εν μέρει και στην ίδια. Μάλλον δεν
είναι τυχαίο ότι οι δύο στενότεροι συνεργάτες της στο γραφείο της στις
Βρυξέλλες είναι γυναίκες. Φαίνεται επίσης να γνωρίζει -και να
διασκεδάζει- με το γεγονός ότι το φύλο της, το σχετικά νεαρό της ηλικίας
της αλλά και η ισχύς που απορρέει από τη θέση της, της έχουν δώσει ένα
«άρωμα» celebrity: Εχει 97.000 ακολούθους στο Twitter, το οποίο
χρησιμοποιεί κατά κόρον.
Όπως είπε στην USA Today, «έχω το
ελάττωμα να μακρηγορώ στις ομιλίες μου και το να είμαι σύντομη και
ακριβής ήταν για μένα ευπρόσδεκτη πρόσκληση. Έχω ερωτευτεί το Twitter».
Ερωτώμενη δε σε πρόσφατη εκδήλωση στις Βρυξέλλες για το τι σημαίνει να
είσαι Ευρωπαία επίτροπος και γυναίκα, απάντησε ότι είναι δύσκολο να
απαντήσει.
«Το μόνο βέβαιο είναι ότι επιτρέπει στους
δημοσιογράφους να γράφουν πιο μακροσκελή άρθρα, καθώς μπορούν να
περιγράφουν κάθε φορά και το φόρεμά μου, εκτός από τα λεγόμενά μου».
Who is who
Από το «Borgen» στo Berlaymont
H Μαργκρέτε Βεστάγκερ γεννήθηκε το 1968 στο Γκλόστρουπ της Δανίας.
Σπούδασε οικονομικά στο πανεπιστήμιο της δανέζικης πρωτεύουσας από όπου
αποφοίτησε το 1993. Ξεκίνησε την καριέρα της ως δημόσιος υπάλληλος και
σε ηλικία 21 ετών εξελέγη στην κεντρική επιτροπή του Σοσιαλιστικού
Φιλελεύθερου Κόμματος της Δανίας (SLP) και λίγο αργότερα στην προεδρία
του κόμματος. Την περίοδο 1998-2001 χρημάτισε υπουργός Παιδείας στην
κυβέρνηση του Πολ Νίρουπ Ράσμουσεν και το 2001 εξελέγη βουλευτής με το
SLP. To 2011 το κόμμα της Βεστάγκερ εισήλθε ως εταίρος στην κυβέρνηση
συνασπισμού υπό την επικεφαλής του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος
Χέλε-Θόρνινγκ Σμιτ που ανέλαβε την πρωθυπουργία. Η Βεστάγκερ ανέλαβε
υπουργός Οικονομικών και Εσωτερικών και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και
έγινε γνωστή στην χώρα της ως «Βασίλισσα Μαργκρέτε ΙΙΙ» . Θεωρείται
επίσης το πρόσωπο που ενέπνευσε το Borgen, μια δημοφιλή δανέζικη σειρά
που έχει στο επίκεντρο μια γυναίκα πρωθυπουργό. Όπως είπε πρόσφατα, η
πρωταγωνίστρια έγινε σκιά της για μια ημέρα, όταν ήταν υπουργός
Οικονομίας, για να δει πώς λειτουργούν οι πολιτικοί. Παρεμπιπτόντως,
Borgen στα δανέζικα σημαίνει «Κάστρο» και παραπέμπει στο κτίριο της
Κοπεγχάγης που στεγάζει το κοινοβούλιο της Δανίας αλλά και το
πρωθυπουργικό Μέγαρο.
Τα... πλεκτά ελεφαντάκια
Η κ. Βεστάγκερ έχει ως χόμπι να πλέκει ελεφαντάκια, τα οποία στη
συνέχεια χαρίζει ως δώρα. Έδωσε ένα στον διάδοχό της στο υπουργείο
Οικονομικών της Δανίας, μαζί με το εξής σημείωμα: «Οι ελέφαντες είναι
οξυδερκή, κοινωνικά ζώα που ζουν σε κοινότητες με μητριαρχικές δομές,
δεν κρατούν κακία αλλά θυμούνται τα πάντα». Μια περιγραφή που μάλλον
παραπέμπει εν μέρει στην ίδια.
Ερωτευμένη με το Twitter
Η Δανέζα επίτροπος είναι άκρως εξοικειωμένη με τα μέσα κοινωνικής
δικτύωσης: Εχει 97.000 ακολούθους στο Twitter, το οποίο χρησιμοποιεί
κατά κόρον. Όπως είπε στην USA Today, «έχω το ελάττωμα να μακρηγορώ στις
ομιλίες μου και το να είμαι σύντομη και ακριβής ήταν για μένα
ευπρόσδεκτη πρόσκληση. Εχω ερωτευτεί το Twitter».
(από την εφημερίδα "ΗΜΕΡΗΣΙΑ", 25/04/2015)